Sosyal fobi, bireyin sosyal ortamlarda bulunduğu durumlarda ortaya çıkan, kaygı bozukluklarından biridir.
Birey,sosyal durum ve ortamlarda oldukça gergin,utanmış,çekingen ve rahatsız hisseder.
Kişi başkaları tarafından yargılanmaktan,rezil olacağından,eleştirilmekten yoğun kaygı duyar.
Sosyal fobi,bazen çok zorlayıcı aynı zamanda da hayatı sınırlayıcı olabilir. Kişi,toplu ortamlarda yemek yiyemeyebilir ya da su içemeyebilir.Kişi,bir iş yaparken izlenildiği sırada inanılmaz kaygı ve stres duyabilir.Bu yoğun kaygı da işleri çok iyi bilse dahi hata yapmaya yol açabilir, sonrasında ise kişi hata yaptığı için tekrar kendisine kızar ve daha da çekingenleşir…

Bu kişiler, dış taraftan ise aynı şekilde utangaç,sessiz,konuşmayan,içe dönük,mesafeli hatta bazen ilgisiz olarak görünebilirler. İlgisiz görünmelerine rağmen bunun tam tersi aslında arkadaş edinmeyi,konuşmayı,sohbete dahil olmayı içten içe çok istemektedirler.Fakat içlerindeki yoğun kaygı ve korku buna engel olur.

ÖZGÜL SOSYAL FOBİ VE YAYGIN SOSYAL FOBİ FARKI

Özgül sosyal fobide birey,sadece belirli ortamların içerisinde yoğun kaygı,stres,utanç,çekingenlik durumları yaşar. Örneğin; Topluluk önünde konuşma yapacağında.
Yaygın sosyal fobide ise birey,genel olarak çoğu sosyal ortamda belirgin bir kaygı,stres,utanç ve çekingenlik hali içerisindedir. Burada önemli nokta neredeyse bütün sosyal ortamları kapsıyor olmasıdır.

SOSYAL FOBİYİ TETİKLEYEN DURUMLAR NELERDİR?

Toplum içerisinde;
-Yemek yemek,su içmek
-İnsanlarla göz teması kurmak,
-Ortamda ilgi odağı olduğu en ufak bir saniye,
-Birisi ile tanışmak veya tanıştırılmak,
-Kalabalık bir ortamda konuşma yapmak,
-Toplum içinde telefon ile konuşmak,
-Çalıştığı ya da gittiği bir yerde başkasının bulunduğu odaya girmek,
-Herhangi bir teste tabi tutulma,
-Mevki ya da otorite sahibi kişi ile konuşmak gibi durumları sayabiliriz.

Örneğin bireyin arkadaş grubu ile toplu bir görüşmeye katılacağını ya da iş arkadaşları ile toplu bir yemek yenileceğini düşünelim. Sosyal kaygı yaşayan bireyler günler,haftalar hatta aylar öncesinden bunun kaygı ve endişesini yaşamaya başlarlar,ta ki o gün bitene kadar.
Bu kişilerde özellikle bu tarz etkinlikler içinde olmaktan kaçınma/kaçma davranışları sıklıkla görülür.

SOSYAL FOBİ ANINDAKİ BAZI BELİRTİLER

Yüzde kızarıklık,
Seste titreme,
Ellerde titreme,
Ellerin nemlenmesi,
Nefeste daralma hissi,
Hızlı solunum,
Ağızda kuruluk hissi,
Baş dönmesi,
İdrara çıkma isteği,
Kalpte çarpıntı,
Mide bulanması,
Baş dönmesi ve bayılacak gibi hissetmek,
Terleme/Sıcak basması,
gibi durumlardan birkaçı ya da hepsi de görülebilir.
Kişi, başkalarının bu belirtileri hissetmesinden,anlamasından da yoğun kaygı ve endişe duyar. (Örn: “Kızaracağım.” “Kesin sesim titreyecek ve sesimi duyamayacaklar.” )

NE ZAMAN VE NASIL YARDIM ALMALIYIM?

Sosyal fobinin, işinizi,arkadaşlıklarınızı,ilişkilerinizi,
planlarınızı veya hayatınızdaki çoğu şeyi etkilediğini ve sizi kısıtladığını düşünüyorsanız bir uzmandan yardım isteyebilirsiniz.

Yazan: Klinik Psikolog İrem LOKMACI