Stres Nedir?

Stres, bireylerin çevreden gelen uyumlu olmayan şartlar sebebiyle sınırlarının ötesine geçerek harcadığı çaba olarak nitelendirilebilir.
Başka bir şekilde ifade edecek olursak stres, bireylerin sınırlarının tehdit ile karşı karşıya kalması ve zorlanması ile ortaya çıkan bir durumdur.

Ergenlik Döneminde Stresin Olası Nedenleri Nelerdir?

Stresin ortaya çıkabilmesi için bireylerin denge sağlayıcı mekanizmalarında sarsıntılar ve tehlikeye düşüren koşulların olması gerekir. Bu koşullara ve faktörlere “stresör” adı verilir. Stresörler, bireylerin dengesini bozan unsurlardır. Bireyler, bozulan dengelerinin karşısında, dengeyi sağlayabilmek adına fizyolojik, bilişsel ve davranışsal tepkiler üretmektedir. Birçok araştırmacı, çocuk ve ergenlerin karşı karşıya kaldıkları stresör tiplerini belirlemek ve sınıflamak adına çalışmalar yapmışlardır. Yapılan sınıflamalar incelendiğinde; araştırmacılar, okul temelli strösörleri, akademik (akademik performans ve başarı beklentisi vb.) ve sosyal (öğretmenlerle va akranlarla ilişkiler) olmak üzere iki grupta ele almışlardır.

Stres konusunda çalışmalarda bulunan Elkind’e (1986) göre de, ergenlerin karşı karşıya oldukları üç çeşit stresör bulunmaktadır:

-Görülebilir ve önlenebilir stresörler: Madde kullanımı ve kuralların çiğnenmesi gibi.

-Görülemez ve önlenemez stresörler: Bu stresörler, beklenmedik stres faktörleri olarak da ifade edilmektedir. Görülemez ve önlenemez stresörler, yaşam olayları içerisinde bireyin yaşamında büyük değişikliklere neden olur. Kişinin yakınlarından birini kaybetmesi, kaza ve yaralanma olayları ve doğal afetler, beklenmeyen stres faktörlerine örnektir.

-Görülebilir; fakat önlenemez stresörler: Sınavlar gibi.

İçinde stres unsurunu barındıran yaşamsal deneyimler, ergen bireylerin öznel iyi oluşları ve sağlıklı bir şekilde gelişmeleri sağlamaları adına olası birer tehdittir. Maalesef çocuklar ve ergenler sıklıkla stres içeren yaşam olayları ile karşı karşıyadırlar.

Özetle, ergenler için stres ortaya çıkarabilecek durumlarla ilgili olası faktörler olarak gelişimsel durumlar, aile ve akran ilişkileri, okul ve sınavlardan kaynaklı problemler, önemli birinin kaybı, sağlık problemleri ve cinsellikle ilgili problemleri örnek gösterilebilir.

Peki Bu Stresle Başa Çıkmayı Nasıl Sağlayabiliriz?

Bireyler, güçlükler karşısında uyum sağlama ve başa çıkma mekanizmalarını, psikolojik ve biyolojik kapasitelerini kullanarak geliştirebilmektedirler. Bu konuda yapılan birçok çalışma, ergen bireylerin başa çıkma becerilerindeki bazı eksiklikler dolayısıyla psiko-sosyal sorunlar yaşadıklarını belirtmektedir. Düşük düzeyde akademik başarı gösterme, uyum problemleri, kaygı, depresyon, yeme bozuklukları ve şiddet, bu sorunlara örnek olarak gösterilebilir. Çocuklarınızın stres konusunda desteklenmeye ihtiyacı olduğunu gözlemlediyseniz Terapim Psikoloji ekibimiz ile iletişime geçerek, terapistlerimizle görüşme sağlamak için randevu oluşturabilirsiniz.

Yazan: Psikolog Zeynep KÖSE