Sınav öncesinde öğrenilen bilgilerin, sınav esnasında etkili bir biçimde kullanılmasına engel olan ve başarının düşmesine yol açan yoğun endişedir. Bireyin sınavı kişiliğinin başarısızlığı olarak algılamasından kaynaklanır. Sınav öncesi, sınav sırası ve sınav sonrası ile ilgili olan düşüncelerin heyecan ve stres yaratması durumudur.  Orta düzeyde bir kaygı durumu kişide olumlu gözlemlenebilir. Kişiyi öğrenmeye ve amaç edinmeye motive eder.

Sınav Kaygısının Nedenleri

• Zamanı etkin kullanamama,
• Yanlış ders çalışma alışkanlıkları,
• Mükemmelliyetçilik Düşüncesi,
• Başarısızlık korkusu,
• Sınava çok fazla anlam yüklenmesi,
• Aile baskısı,
• Akran kıskançlığı.

Sınav Kaygısının Belirtileri

Sınav adayları bu duruma 3 şekilde belirti gösterirler: Zihinsel – Fiziksel – Duygusal

Zihinsel Belirtiler

• Dikkat dağınıklığı,
• Konsantrasyon güçlüğü,
• Bilgiyi hatırlama sorunları,
• Sınav sorularını okuyup anlamada yaşanan sıkıntılar,
• Düşünceleri organize etmede güçlük,
• Felaket yorumları içeren tüm olumsuz düşünceler (Yapamayacağım, başaramayacağım gb.)

Fiziksel Belirtiler

• Kalp çarpıntısı, nefes alıp vermede güçlük
• Terleme, titreme, üşüme
• Ateş basması, kızarma
• Karın ağrısı, mide bulantısı
• Kaslarda gerginlik

Duygusal Belirtiler

• Öfke, sinirlilik, gerginlik
• Karamsarlık, endişe
• Korku, panik
• Mutsuzluk, isteksizlik, boşverme

Bunların yanı sıra uyku bozukuğu,  aşırı yemek yeme veya iştahsızlık, çok fazla sosyal etkinliklerle uğraşmak derse vakit ayırmamak, kaçma davranışları, aileden ve arkada çevresinden uzaklaşma gibi belirtilerde görülübilir.

Sınav Döneminde Ailelerin Yapması Gerekenler;

Çocuğunuzu sık sık eleştirmeyin: Ebeveynler çocuklarını hırslandırmak amacıyla eleştirip uyarırlar. Bundan olumlu bir dönüş beklenirken çocuğun bu durum karşısında kaygı seviyesi yükselir. Sınava girecek aday ile başkaları karşılaştırılmamalı, kim ne söyler algısı yaratılmamalı.

Çocuğunuza uygun beklentilerde bulunun: Çocuğunuzun kendi yetenek ve becerisine uygun bir meslek seçmesine izin verin.

Sınav sonucunun çocuk için bir ceza olduğunu söylemeyin: Çocuğunuzun istediği bölüm veya okulu kazanamaması durumunda motivasyonunu düşürmeyin. Her zaman için başarabileceği konusunda motive edin.

Sınavın sadece bir araç olduğunu unutturmayın: Eğer sınavda istediği sonucu alamasa bile tekrar deneyebileceğini, bunun yaşamının sonu olmadığını başarabileceğini dile getirin. Sürekli sınav hakkında konuşmayın. Çocuğun gündelik yaşamdan kopmasına izin vermeyin.

Çocuğunuzun başarısı ile kendi başarınızı özdeşleştirmeyin: Her bireyin kendine özgü bir alanı vardır. Çocuğunuzun başarısız olması durumunda onu çocuk ailesini utandırdığı için kaygıya düşer. Ancak çocuğu tek başına bir birey olarak ele alıp desteklediğinizde çocuk bundan güç bulur.

Sınav öncesi ve sonrası dönemde ailelere büyük rol düşer. Çocuğunuz en güvenilir destekçisi olduğunuzu unutmadan her koşulda yanında olduğunuzu ona belli edin.

YAZAN: PSİKOLOG RABİA GÜNDOĞAR