Dil ve Konuşma Terapisi seansları ne kadar sürmektedir?

Her bireyin ilerlemesi birbirinin aynı şekilde olmayacağı için net bir süre verilmesi doğru olmamak ile birlikte bu sürecin genelde 1 hafta gibi kısa bir süre olması mümkün değildir. Ebeveynler ya da bireysel olarak sizlere verilen ödevleri yapmanız ilerleme açısından süreci olumlu etkilemektedir. Seanslara düzenli katılım olmadığında ilerlemenin sekteye uğrayabileceğini de belirtmek gerekir. Birey, istenilen seviyeye geldiğinde ise terapistiniz seans sıklığını azaltacak ya da terapileri sonlandıracaktır.

Doğru Sanılan Yanlış Bilgiler

– “Babası da geç konuştu.” Bir akrabanızın geç konuşmuş olması çocuğunuzun da sonradan yaşıtları gibi konuşacağını garanti etmez. En iyi ihtimalle çocuğunuz sonradan yaşıtları seviyesinde konuşmaya başlasa dahi bu süreçte akranları ve çevresi tarafından alacağı olumsuz tepkiler onu başta sosyal anlamda olmak üzere birçok açıdan olumsuz etkileyecektir. Bu sebeple bir terapistten yardım almak çok önemlidir.
Geç konuşmaya dair bir aile geçmişinin olması zaten çocuğunuzda olabilecek dil ve konuşma problemleri için risk faktörüdür.

– “Okula gidince düzelir.” Çocuğunuzun akranlarıyla aynı ortamda bulunması onun dil ve konuşması için faydalı olabilir fakat problemler doğrultusunda bu terapilerin yerine tutmayabilir.

– ” Terapist sadece oyun oynuyor.” Terapistin yaptığı dışarıdan sadece oyun oynamak gibi gözükse de aslında o oyun içerisinde ortak dikkat, sıra alma, dil girdileri gibi çok şey barındırır. Dil, ezberci bir yaklaşımla öğretilemez. Kullanılan yöntemlerin ise bilimsel dayanakları olup uzun yıllardır terapistler tarafından kullanılmaktadır.

Dil ve konuşma birbirinden farklı iki kavramdır. Dil, aynı toplum ve kültüre ait insanların ortak kurallar ve uzlaşmayla ürettikleri, iletişim amaçlı kullandıkları, sembollerden oluşan ve gelişen ortak koda denir. Konuşma ise, karşımızdakine iletmek istediğimiz mesajın respirasyon (solunum), fonasyon (sesleme), rezonans ve artikülasyon (sesletim) sistemleri yardımıyla sözel dile dönüştürülmesine denmektedir.

Bilinen bir nedene bağlı olmadan ya da fiziksel problemler, nörolojik problemler, işitme yetersizlikleri vb. nedenlere bağlı olarak alıcı dil (dili anlamada) veya ifade edici dilde (dili sözel olarak aktarmada) görülen problemlere dil bozukluğu denirken konuşma seslerinin doğru veya akıcı bir şekilde ifade edilmesinde görülen problemlere konuşma bozukluğu denir. Dil ve konuşma bozuklukları ayrı olarak ya da birlikte görülebilmektedir.

Dil ve konuşma bozukluklarını başlıca sıralayacak olursak;

•Gelişimsel dil bozukluğu/ Özgül dil bozukluğu (Bireyin dili öğrenmede ya da kullanmada zorluk yaşaması.)

•Konuşma sesi bozukluğu (k,r,ş gibi konuşma seslerini söyleyememe … )

•Ses bozuklukları (Ses kısıklığı, yaşa ve cinsiyete uygun olmayan ses …)

•Motor konuşma bozuklukları (İnme, travmatik beyin hasarı, Parkinson Hastalığı, Serebral Palsi gibi nörolojik problemlere bağlı olarak ya da belirli bir nörolojik nedene bağlı olmaksızın kaslardaki güçsüzlükler ya da gerekli kas hareketlerini yönetmedeki zorluklar nedeniyle görülen konuşma bozuklukları.)

•Akıcılık bozuklukları (Kekemelik, hızlı bozuk konuşma.)

•İkincil dil bozukluğu (Otizm spektrum bozukluğu, sendromlar (Down Sendromu, Cri du Chat, Williams Sendromu vb.), dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu gibi bir yetersizliğe eşlik eden dil bozuklukları.)

Yukarıda bahsedilen durumlardan herhangi birisinin bireyde var olması dil ve konuşma terapisini gerekli kılmaktadır. Dil ve konuşma terapisinde uzman tüm yaştan bireylerin dil, konuşma ve iletişimini değerlendirerek gerekli müdahaleye karar verir ve uygular. Buradaki söz konusu uzman ise üniversitelerin dil ve konuşma terapistliği lisans veya yüksek lisans programlarından mezun olmuş, eğitim sürecinde klinik uygulama ve gözlemlerini tamamlamış kişidir.
Bkz. https://www.asha.org/
https://dilkom.anadolu.edu.tr/
https://www.dktd.org/tr/
Topbaş, S.(ed.), 2005, Dil ve Kavram Gelişimi, Kök Yayıncılık
Topbaş, S. (ed.), 2021, İletişim Bozukluklarına Giriş: Yaşam Boyu Kanıta Dayalı Yaklaşım, Mirket Yayınları

Yazan: Dil ve Konuşma Terapisti ve Odyolog Aycan Rabia Akman